İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
Almanya’daki mağara buluntuları yazının kökenini geri çekebilir
Güney Almanya’daki mağara sistemlerinde bulunan bazı Üst Paleolitik dönem eserleri, üzerlerindeki düzenli işaretler nedeniyle yeniden incelemeye alındı. Çizgi, çentik, nokta ve haç benzeri işaretlerin bir bölümünün aynı sırayla ve benzer aralıklarla tekrar ettiği, farklı nesne gruplarında da benzer dizilere rastlandığı belirtildi.
Çalışmada, çoğu taşınabilir boyutta olan eserler üzerinde 3 bini aşkın işaretin kayda geçirildiği aktarıldı. İncelenen nesne sayısının 260’a ulaştığı, işaretlerin ise belirli bir sembol seti içinde sınırlı çeşitlilik gösterdiği ifade edildi. Araştırmacılar, bu durumun gelişigüzel çiziklerden ziyade, paylaşılan bir kural ve kullanım geleneğine işaret edebileceğini değerlendiriyor.
Öne çıkan örnekler arasında, Lone Vadisi mağara alanlarından birinde bulunan mamut fildişi figürinler yer aldı. Bazı figürinlerin yüzeyinde, paralel sıralar halinde düzenlenmiş işaretler görüldü. Ach Vadisi’ndeki Geißenklösterle Mağarası’ndan çıkarılan ve literatürde adorant olarak anılan fildişi plaka da işaret dizilerinin yoğunlaştığı örnekler arasında gösterildi. Plakanın bir yüzünde insan benzeri bir figür, diğer yüzünde ise nokta ve çentiklerden oluşan sıralı düzen bulunduğu aktarıldı.
Araştırmacılar, buluntuların doğrudan konuşma diline bağlı bir yazı sistemi olarak yorumlanmasının erken olacağını, ancak düzenli dizilerin bilgi depolama ve aktarma amacı taşıyabilecek bir işaretleme geleneğine işaret ettiğini belirtiyor. Bu çerçevede, bulguların yazıdan önceki dönemlerde de sembollerle kayıt tutma ihtiyacının gelişmiş olabileceği görüşünü güçlendirdiği değerlendiriliyor.
Çalışmada, işaretlerin dizilim özellikleri ve tekrar oranları, Mezopotamya’da MÖ dördüncü binyılın sonlarına tarihlenen proto çivi yazısı örnekleriyle ölçümsel olarak karşılaştırıldı. Ekip, bazı dizilerin öngörülebilirlik ve bilgi yoğunluğu bakımından benzer ölçümlere yaklaştığını, bunun da kasıtlı ve kural benzeri bir kullanım ihtimalini artırdığını kaydetti.
İşaretlerin, bazı figürin ve sembolik nesnelerde daha yoğun, gündelik araçlarda ise daha seyrek görülmesi de dikkat çeken bulgular arasında yer aldı. Araştırmacılar, bu farkın nesneler arasında işlev ayrımı olabileceğini, bazı parçaların daha çok aktarım ve hatırlatma amaçlı kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor.
Bulgular, yazının yalnızca yerleşik yaşam ve devlet örgütlenmesiyle birlikte ortaya çıktığı yönündeki yaygın kabulleri yeniden tartışmaya açabilecek nitelikte görülüyor. Araştırmacılar, mevcut örneklerin tüm bilinen işaretli buluntuların yalnızca bir bölümünü kapsadığını, daha geniş veriyle işaret setinin kullanım amacının daha net anlaşılabileceğini belirtiyor.
