İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
Sosyal medya ve oyun platformları için çocukları merkeze alan yeni denetim dönemi hazırlanıyor
Sosyal medya ve oyun platformlarına yönelik hazırlanan yeni düzenleme, çocukların çevrim içi ortamda korunmasını merkeze alıyor. Düzenleme kapsamında yaş doğrulaması, ebeveyn kontrolü, içerik denetimi, veri güvenliği ve reklam sınırlamaları gibi başlıklarda şirketlere yeni yükümlülükler getirilmesi öngörülüyor. Kurallara uymayan platformlar için idari para cezasından reklam yasağına, bant daraltmadan daha ileri yaptırımlara kadar uzanan kademeli bir sistem planlanıyor.
Düzenlemeye göre sosyal ağ sağlayıcıların 15 yaşını doldurmamış kullanıcılara yönelik hizmet sunumunda daha sıkı kurallara tabi olması hedefleniyor. Bu çerçevede şirketlerin yaş doğrulaması yapması ve çocuk kullanıcıların sisteme erişimini buna göre düzenlemesi bekleniyor. 15 ile 18 yaş aralığındaki kullanıcılar için ise çocuklara özgü ayrıştırılmış hizmet modeli öngörülüyor.
15 ile 18 yaş aralığında hesabı onaylanan çocuk kullanıcılar için en az bir ebeveyn kontrol paneli oluşturulması planlanıyor. Bu panel üzerinden hesap ayarları, satın alma ve kiralama işlemleri ile ücretli üyelik süreçlerinin yetişkin onayıyla yapılması amaçlanıyor. Ebeveynlerin ayrıca çocukların kullanım süresini izleyebilmesi ve gerektiğinde sınır koyabilmesi öngörülüyor.
Yeni çerçevede, çocuklara sunulacak hizmetlerin yetişkin kullanıcıların içerik akışından ayrıştırılması hedefleniyor. Çocukların ekranına düşecek paylaşımların güvenli ve yaş grubuna uygun olması, zararlı içeriklerin ise sistem dışında tutulması bekleniyor. Fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimi olumsuz etkileyebilecek içeriklerin yanı sıra zorbalık, istismar ve dolandırıcılık riski taşıyan paylaşımlar da bu kapsamda değerlendiriliyor.
Düzenleme yalnızca sosyal ağları değil, oyun sağlayıcıları ve oyun dağıtıcılarını da kapsıyor. Oyunların yaş kriterlerine göre derecelendirilmesi, uygun olmayan oyunların çocuklara sunulmaması ve ebeveyn kontrol araçlarının erişilebilir biçimde tasarlanması isteniyor. Türkiye’den belirli bir erişim düzeyinin üzerine çıkan yurt dışı kaynaklı oyun dağıtıcılarının da ülkede temsilcilik bulundurması ve ilgili yükümlülüklere tabi olması gündemde yer alıyor.
Yetişkin kullanıcılar açısından da özellikle aldatıcı reklamlar ve maddi zarara yol açabilecek içerikler yeni denetim alanı içinde bulunuyor. Dolandırıcılık amacı taşıyan, gerçeğe aykırı vaatler içeren ya da kullanıcıları yanıltan reklamların önlenmesi için platformların daha doğrudan sorumluluk üstlenmesi bekleniyor. Böylece hem çocukların hem de yetişkinlerin ekonomik çıkarlarının korunması amaçlanıyor.
Şirketlerin çocukların sağlığına ve aile yapısına yönelik riskleri değerlendirmesi, gerekli önleyici adımları atması ve gerektiğinde kamu otoritelerine bilgi sunması planlanıyor. Yapay zekâ destekli otomatik sistemlerle tespit edilen sakıncalı içeriklerin hızlı biçimde engellenmesi de beklentiler arasında yer alıyor. Düzenleme, platformların proaktif hareket etmesini esas alıyor.
Gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda, ilgili içerik veya hizmete yönelik daha hızlı müdahale mekanizmasının uygulanması öngörülüyor. Özellikle yaşam hakkı, kamu düzeni, milli güvenlik ve kişilerin can güvenliği gibi başlıklarda şirketlerden kısa süre içinde işlem yapmaları istenebilecek. Bu alan, düzenlemenin en sert uygulama başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde kademeli yaptırım sistemi devreye girecek. İlk aşamada idari para cezaları uygulanabilecek. İhlalin sürmesi halinde reklam yasağı, ardından internet trafiğinde bant daraltma gibi daha ağır tedbirler gündeme gelebilecek. Bazı durumlarda kararların yargı süreciyle birlikte uygulanması da planlanıyor.
Küresel teknoloji şirketlerinin ekonomik büyüklüğü dikkate alındığında sabit tutarlı cezaların caydırıcılığının sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle bazı ihlallerde şirketlerin cirolarıyla bağlantılı oransal ceza modelinin tercih edilmesi gündemde bulunuyor. Böylece yaptırımların, platformların ölçeğine göre daha etkili hale getirilmesi amaçlanıyor.
Hazırlanan çerçevenin odağında çocukların çevrim içi ortamda daha güçlü korunması yer alıyor. Düzenleme, bir yandan yaş doğrulaması ve ebeveyn kontrolüyle erişimi sınırlamayı, diğer yandan içerik, reklam ve veri işleme süreçlerinde platformları daha sorumlu hale getirmeyi hedefliyor. Böylece dijital alanın, özellikle çocuklar açısından daha güvenli ve denetlenebilir bir yapıya kavuşması amaçlanıyor
