İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
Yapay zekada her sorulan soruda bir şişe su buharlaşıyor
Dijital dünyanın parlayan yıldızı yapay zeka, ekranlarımızın arkasında devasa bir çevre kirliliğine ve su tüketimine neden oluyor. Bilim insanları uyardı: Yapay zekaya sorduğunuz her 20-50 soru, yarım litrelik bir suyun dünyadan eksilmesi demek.
Yapay zeka modellerini çalıştıran devasa veri merkezleri, binlerce güçlü işlemcinin (GPU) aşırı ısınmasını önlemek için devasa soğutma sistemlerine ihtiyaç duyuyor. California (Riverside) ve Pennsylvania Üniversiteleri araştırmacılarının hazırladığı "Making AI Less Thirsty" (Yapay Zekayı Daha Az Susuz Yapmak) adlı rapora göre; yapay zeka ile yapılan yaklaşık 20 ila 50 soruluk basit bir diyalog, toplamda 500 mililitrelik suyun buharlaşmasına neden oluyor.
Sadece sorgu anında değil, sistemin enerji ihtiyacını karşılayan santrallerin soğutulması da hesaba katıldığında (dolaylı su ayak izi), karmaşık araştırmalarda bu rakamın soru başına 6 litreye kadar çıkabildiği vurgulanıyor.
Yapay zekanın tek iştahı su değil; bu sistemler dünyayı kelimenin tam anlamıyla "yutuyor". Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) tarafından yayınlanan "Kum ve Sürdürülebilirlik" raporuna göre, kum dünyada sudan sonra en çok tüketilen ikinci doğal kaynak haline geldi.
Çiplerin Kalbi: Yapay zekayı mümkün kılan mikroçipler, yüksek saflıkta kuvars kumundan üretiliyor.
Veri Merkezleri
Bu modellerin barındığı devasa beton binaların inşası için nehir yataklarından ve deniz kıyılarından her yıl milyarlarca ton inşaat kumu çekiliyor. Bu durum, kıyı erozyonlarına ve ekosistemlerin çökmesine neden oluyor.
Bu veriler sadece akademik tahminlerle sınırlı değil. Teknoloji devlerinin (Google ve Microsoft gibi) kendi yayınladıkları yıllık sürdürülebilirlik raporları, yapay zeka yatırımları arttıkça su tüketimlerinin bir önceki yıla göre %30'un üzerinde arttığını resmi olarak doğruluyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre ise, veri merkezlerinin küresel elektrik tüketimindeki payı hızla artarak küçük bir ülkenin yıllık tüketim seviyelerine ulaşmış durumda.
Yapay zeka teknolojileri operasyonel süreçleri ve günlük hayatı kolaylaştırma potansiyeliyle öne çıksa da, bu dijital büyümenin dünyanın kısıtlı fiziksel kaynakları üzerindeki baskısı akademik düzeyde tartışılmaya devam ediyor. Veri merkezlerinin soğutulması için harcanan yüksek miktardaki su ve donanım üretimi için tüketilen stratejik hammadde olan kum, teknolojik ilerlemenin sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Uzmanlar, artan sorgu trafiğinin ve karmaşık veri işleme süreçlerinin, uzun vadede küresel su rezervleri ve doğal ekosistemler üzerinde geri dönülemez etkiler bırakabileceği öngörüsünde bulunuyor.
