İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
Rusya cephede ivme kaybediyor
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik son geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırısı, savaşın dördüncü yılında cephede değişen dengeleri yeniden gündeme taşıdı. Moskova, salı sabahı Ukrayna’nın farklı bölgelerini hedef alan büyük bir saldırı düzenledi. Ancak askeri analistlere göre bu güç gösterisi, Rus ordusunun sahada yaşadığı yıpranmayı ve ilerleyişteki yavaşlamayı gizlemeye yetmiyor.
Ukrayna’daki cephe hattında Rus ilerleyişinin neredeyse durma noktasına geldiği değerlendiriliyor. Moskova’nın ülke içindeki asker toplama çabalarında zorlandığı, bu nedenle işgal altında tuttuğu doğu Ukrayna bölgelerinde seferberlik baskısını artırdığı belirtiliyor. Aynı süreçte Avrupa’dan Kiev’e yönelik askeri destek artarken, ABD arabuluculuğunda yürütülen barış girişimleri de ciddi şekilde ivme kaybetti.
Viyana merkezli askeri analist Franz-Stefan Gady, Ukrayna’nın bugünkü konumunun bir yıl öncesine göre çok daha güçlü olduğunu belirtti. Batılı uzmanlara göre Rusya’nın son dönemde saldırılarını yoğunlaştırması, hem olası müzakere sürecinde elini güçlendirme hem de Washington yönetiminin dikkatini yeniden Ukrayna savaşına çekme amacı taşıyor.
Londra merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü araştırmacılarından Jack Watling de Ukrayna’nın cephede elde ettiği kazanımların savaşın gidişatını etkilediğini değerlendirdi. Watling’e göre Rusya, İHA saldırılarını ve topçu atışlarını sürdürse de muharebe performansında belirgin bir gerileme yaşıyor.
Savaşın seyrindeki değişim, geçen yazdaki tabloyla keskin bir zıtlık oluşturuyor. O dönemde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, savaşın kendi lehine ilerlediği düşüncesiyle çözüm görüşmelerinde daha avantajlı bir pozisyon arıyordu. Bugün ise çatışmaların hızla sona ermesi için daha güçlü çağrı yapan taraf Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski oldu.
Moskova’dan yapılan açıklamalarda ise Rusya’nın barış müzakerelerine açık olduğu savunuluyor. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Ukrayna’nın Donbas’tan çekilmesi halinde savaşın kısa sürede bitebileceğini öne sürdü. Ancak Peskov, görüşmelerin durma noktasına geldiğini de kabul etti. Moskova’nın Donbas’ın tamamını 2026 sonuna kadar kontrol altına alma hedefinin mevcut koşullarda kolay görünmediği belirtiliyor.
Ukrayna’nın cephedeki konumunu güçlendiren unsurlardan biri de Avrupa’dan gelen yeni askeri yardımlar oldu. Finlandiya’nın yaklaşık 149 milyon dolar değerinde silah paketi açıkladığı, İsveç’in ise Ukrayna’ya 16 Gripen savaş uçağı gönderdiği bildirildi. Bu desteklerin, özellikle hava savunması ve cephe gerisindeki lojistik kapasite açısından Kiev’in elini güçlendirdiği değerlendiriliyor.
Ukraynalı açık kaynak istihbarat platformu DeepState UA, Rus ordusunun mayıs ayında kazandığından daha fazla toprak kaybetmiş göründüğünü bildirdi. Bu tablo, Ukrayna’nın 2023’teki karşı taarruzundan bu yana Rusya’nın net toprak kaybı yaşadığı ilk dönemlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Rusya’nın mayıs ayındaki saldırı sayısında yüzde 37,5 artış yaşanmasına rağmen cephede beklenen ilerlemeyi sağlayamadığı belirtiliyor. Analistlere göre bazı Rus cephe birlikleri, saldırı başlatmak için yeterli asker bulmakta zorlanıyor. Bu durum, Moskova’nın sahadaki insan gücü sorununu daha görünür hale getirdi.
DeepState analistleri, savaşın yeni bir aşamaya girdiğini ve Ukrayna’nın inisiyatifi kaybetmemesinin kritik önem taşıdığını vurguladı. Batılı değerlendirmelerde de Rusya’nın uzun süredir devam eden yıpratma savaşında ciddi maliyetlerle karşı karşıya kaldığı ifade ediliyor.
Batılı yetkililerin son değerlendirmeleri, Rusya’nın savaş alanında ağır kayıplar verdiğine işaret ediyor. İngiliz istihbaratının üst düzey isimlerinden Anne Keast-Butler, savaşın Şubat 2022’de başlamasından bu yana yaklaşık 500 bin Rus askerinin öldüğünü açıkladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Rusya’nın her ay 15 bin ila 20 bin asker kaybettiğini söyledi.
Bu kayıpların, Moskova’nın işgal altındaki Luhansk ve Donetsk bölgelerinde seferberlik baskısını artırmasında etkili olduğu belirtiliyor. Washington merkezli Jamestown Foundation’dan Maksym Beznosiuk’a göre bu bölgelerde öğrencilerin askerlik erteleme hakları kaldırıldı. Rus işgal yönetimlerinin zorunlu kayıt, baskın ve hukuki yaptırım tehdidiyle Ukraynalıları Rus ordusuna katılmaya zorladığı öne sürülüyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, son saldırıyı Rusya’nın açık mesajı olarak nitelendirdi. Zelenski, Ukrayna’nın balistik füzeler ve diğer füze saldırılarına karşı korunmaması halinde bu saldırıların süreceğini belirtti. Kiev yönetimi, özellikle Patriot sistemleri ve hava savunma füzeleri konusunda müttefiklerinden daha hızlı destek bekliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Ukrayna’da barış anlaşması sağlama çabalarının son aylarda çeşitli nedenlerle ivme kaybettiğini kabul etti. Rubio, tarafların yeniden masaya dönmesini umduklarını, Washington’un arabuluculuk yapmaya hazır olduğunu söyledi.
Rubio, Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan artışın Rusya’ya ek gelir sağladığını ve Kremlin’in savaş çabalarını sürdürmesine ekonomik alan açtığını belirtti. Buna karşın ABD’li bakan, Ukraynalıların cephedeki konumlarına giderek daha fazla güven duyduğunu ifade etti.
Sahadaki tablo, savaşın kısa vadede sona ereceğine dair beklentileri zayıflatıyor. Rusya yoğun saldırılarla baskıyı artırmaya çalışırken, Ukrayna Avrupa’dan gelen destekle savunmasını güçlendirmeye ve cephede inisiyatifi korumaya çalışıyor.
