İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
ABD Hürmüz planını durdurdu
ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere rehberlik edilmesini öngören “Project Freedom” operasyonunun kısa süreliğine durdurulduğunu açıkladı. Trump, kararın Pakistan ve bazı ülkelerden gelen talep ile İran’la yürütülen anlaşma görüşmelerinde sağlanan ilerleme doğrultusunda alındığını bildirdi.
Trump, geçici durdurma kararına rağmen ABD’nin boğazdaki ablukasının yürürlükte kalacağını belirtti. Washington yönetimi, ara kararının İran’la yürütülen diplomatik sürecin sonuçlandırılması için zaman tanımayı amaçladığını ifade etti.
ABD’nin ticari gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişte rehberlik etme planı pazartesi günü uygulanmaya başlanmıştı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonu savunma amaçlı ve geçici bir adım olarak tanımlamıştı.
Hegseth, ABD’nin bölgede sıkışan gemilerin güvenli geçişi için çalıştığını, boğazdaki bir deniz yolunun mayınlardan temizlendiğini ve iki ticari geminin ABD askeri koruması altında geçiş yaptığını açıklamıştı. Salı günü ise geçiş yapan yeni bir gemi bildirilmedi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hürmüz Boğazı’nın uluslararası ticaret açısından kritik önem taşıdığını belirterek geçiş serbestisinin sağlanması gerektiğini söyledi. Rubio, ABD’nin ana askeri operasyon aşamasını tamamladığını, bundan sonraki önceliğin boğazın yeniden açılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin diplomatik sürecin ilerletilmesi olduğunu ifade etti.
Washington, Pakistan’ın arabuluculuk yaptığı temaslar üzerinden İran’la anlaşma zemini arandığını bildiriyor. ABD yönetimi, Çin dahil farklı ülkelerin de boğazın yeniden açılması için İran nezdinde girişimde bulunmasını istiyor.
İran devlet medyası, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki girişimini başarısız olarak nitelendirdi ve İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünün güçlendiğini öne sürdü. İran, Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik saldırı iddialarını da reddetti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise Amerikan güçlerinin, boğazdan geçirilen gemilere yöneldiği belirtilen İran’a ait seyir füzeleri ve insansız hava araçlarını düşürdüğünü açıkladı. ABD ordusu ayrıca gemileri tehdit ettiği belirtilen altı İran sürat teknesinin imha edildiğini bildirdi.
İran medyası ise ABD güçlerinin Umman’dan İran’a yük taşıyan iki küçük tekneye saldırdığını ve olayda beş sivilin hayatını kaybettiğini duyurdu.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığı açısından kritik geçiş noktaları arasında yer alıyor. Savaş öncesinde günlük yaklaşık 130 geminin kullandığı boğazda trafik belirgin şekilde azaldı.
Bölgede çok sayıda ticari geminin beklediği, binlerce denizcinin ise güvenlik riski nedeniyle hareket edemediği bildiriliyor. Deniz trafiğindeki kesinti, enerji fiyatlarında artışa ve küresel tedarik zincirlerinde belirsizliğe yol açtı.
ABD’li yetkililer, İran’la sağlanan ateşkesin genel olarak sürdüğünü ancak bölgede zaman zaman saldırılar yaşandığını açıkladı. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İran’ın ABD güçlerine yönelik 10’dan fazla saldırı düzenlediğini, ancak bu eylemlerin büyük çaplı çatışmayı yeniden başlatacak düzeyde değerlendirilmediğini söyledi.
Birleşik Arap Emirlikleri, İran kaynaklı olduğunu belirttiği füze ve insansız hava aracı saldırılarına karşı hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini açıkladı. İran ise bu saldırılardan sorumlu olmadığını bildirdi.
Krizin merkezinde İran’ın nükleer programına ilişkin anlaşmazlık bulunuyor. Trump yönetimi, İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemeyi hedeflediğini belirtiyor. İran ile ABD arasında yürütülen temaslarda, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin yeniden açılması ve bölgedeki askeri gerilimin düşürülmesi başlıkları öne çıkıyor.
Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın güvenli geçişe açılmasının enerji piyasalarındaki baskıyı azaltabileceğini değerlendiriyor. Ancak denizcilik şirketlerinin bölgedeki güvenlik riskleri nedeniyle temkinli hareket etmeyi sürdürdüğü belirtiliyor.
