Bunlar düşenleri ya düşmeyenler !
Bir haftada peş peşe bulunan İHA’lar sadece “düşen” araçlardan ibaret olmayabilir. Düşenler, görünen kısmı. Asıl soru şu: Düşmeyenler var mı, daha önemlisi fark edilmeyenler var mı.
Rus yapımı keşif İHA’larının kritik askeri ve savunma noktalarına yakın bölgelerde bulunması tesadüf ihtimalini zayıflatıyor. Bu, iki ihtimali aynı anda akla getirir. Birincisi, istihbarat toplama ve haritalama faaliyeti. Radarların nerede gördüğü, elektronik karıştırmanın nerede etkili olduğu, hangi koridorların daha “sessiz” kaldığı ölçülür. İkincisi, psikolojik etki ve siyasi tartışma üretme hedefi. Güvenlik zafiyeti algısı büyür, kurumlar birbirini işaret eder, kamuoyu “nasıl olur” sorusuna kilitlenir. Bu da saldırganın işine gelir.
Uzmanların tipik değerlendirmesi şurada birleşir: Bu tür İHA vakaları çoğu zaman tek bir uçuş değil, bir seri faaliyetin parçasıdır. Seri faaliyette düşen araç, bazen başarısızlık değil, “kabul edilebilir kayıp” sayılır. Çünkü asıl kazanım, düşmeden dönenlerin getirdiği veri ve karşı tarafın verdiği tepkidir. Bir bölgedeki alarm süresi, hava sahası prosedürleri, devriye düzeni, hangi sistemlerin devreye girdiği, nerede gecikme yaşandığı, hatta kamuoyuna yapılan açıklamanın dili bile bu paketin içindedir.
Peki ne yapmak lazım. Panik üretmeden, konuyu “dron düştü” basitliğinden çıkarıp “hava sahası güvenliği ve tespit kapasitesi” başlığına taşımak gerekir. Öncelik, tekil olay soruşturması değil, analiz olmalı. Hangi tarihler, hangi saatler, hangi hava şartları, hangi güzergahlar, aynı dönemde bölgede GPS karışması ya da iletişim kopması şikayetleri var mı. İkinci öncelik, düşük irtifa tespiti için entegre bir yaklaşım. Sadece radar değil, elektro optik, akustik sensör, pasif dinleme ve elektronik harp katmanı birlikte çalışmadıkça küçük İHA’lar boşluk bulur. Üçüncü öncelik, kamu iletişimi. Kurumların sessizliği de fazla konuşması da risklidir. En doğru çizgi, teyitli bilgi, süreç şeffaflığı ve caydırıcılığı besleyen bir dil kurmaktır.
Son söz şu: Arka arkaya bulunan İHA’lar bir olay değil, bir testtir. Testi kim yaparsa yapsın, cevap aynı olmak zorunda. Tespit et, sınıflandır, etkisizleştir, raporla, ders çıkar, sistemi güncelle. Düşenlerin haberi yapılır. Düşmeyenlere karşı da hazırlık yapılır.
Tayfun Hopalı İstanbul’da doğdu. İktisat Fakültesi’nden mezun oldu. Gazeteciliğe 1981 yılında Günaydın Gazetesi’nde başladı. 1986’da Sabah Gazetesi’ne geçti.1994 yılında kuruluşunda yer aldığı atv televizyonunda haber müdürü olarak görev yaptı. 1996’da yeniden Sabah Gazetesi’ne döndü ve Sabah Haber Ajansı’nda genel müdür olarak çalıştı.Daha sonra kuruluş sürecinde bulunduğu Vatan Gazetesi’nde 19 yıl boyunca çalıştı; son olarak Vatan Gazetesi’nde yayın koordinatörü görevini yürüttü.Meslek hayatı boyunca hem yurt içinde hem yurt dışında çok sayıda saha ve krize ilişkin haber takibi yaptı. Somali iç savaşı, Güneydoğu’daki gelişmeler, Hac faciası, Yugoslavya iç savaşı, Romanya’da Çavuşesku’nun devrilmesi ve ABD’nin Irak işgali gibi önemli olayları sahada izledi.
İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
