İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
Sanal oyunlar şiddeti tetikliyor mu?
Şanlıurfa Siverek’te Ö.K adlı genç eline av tüfeğine alıp, uzaklaştırma kararı aldığı okuluna gitti. Sınıfa girdi tereddüt etmeden tetiğe bastı rastgele ateş açtı. 4’ü öğretmen 16 kişi yaralandı. Öğrenciler pencerelerden atlayarak kurtulabildi. Polise direnen genç yaşamına son verdi. Bir gün sonra ise benzer bir olay yaşandı. Kahramanmaraş’ta 14 yaşındaki İ.A.M adlı bir çocuk iddiaya göre; evden getirdiği 5 tabanca, 7 şarjör ile eğitim gördüğü okuluna gitti. Hiç tereddüt etmeden tetiği bastı. Son bilgilere göre; 6’si ağır 13 kişi yaralandı. Bu acı olay hepimizi çok derinden sarstı. Oysa okullar; güvenin adresi olmalı.Tetiğe basan minik eller silah değil, kalem tutmalı. Peki okullarda şiddet içerikli olaylardaki artışın nedeni ne olabilir. Bir çocuğun eline silah alma sebebi nedir. Şiddet eğilimini artıran elbette farklı unsurlar vardır. Bu noktada Meclis Araştırma Komisyonun kurulma kararı büyük katkı sağlayacak. Soruşturma devam ettiği için bu konudan bağımsız suç ve şiddet arasında korelasyonu tartışmak gerekir.
Okullarda şiddet olaylarının nedeni ve çözümü bulunmalı
Suç ve şiddet ilişkisini tetikleyen unsurlar arasında mafya ve şiddet içerikli diziler olabilir mi. Bu nitelikte diziler şiddeti normalleştiriyor mu. Bu dizilerin izleyenlerin çocuklar ve ergenler olduğunu da hatırlayarak; sorum şu; ‘Elinde silah dakikalarca tetiğe basan, arka fonda dramatik bir müzik eşliğinde, ardından şiddetin gerekçesine duygusal bir kurgu yapılmasını nasıl açıklamak gerekir. Şiddeti adeta romantize kurgu bir örüntüyle sunan, adına methiyeler, güzellemeler yapılan dizileri daha fazla konuşmamız gerekmez mi.Özellikle izleyenler arasında yer alan ergenlerin bu dizilerde yer alan mafya babası karakteri ile özdeşim ilişkisi kurulmasını daha fazla tartışmak gerekmez mi.” Ya da klavyesinin tuşuna basarak saatlerce bilgisayar karşısında ‘oyun’ kurmacasıyla adam öldürme komutlarının yer aldığı,sanal oyunda adam öldürdükçe ‘puan’ kazanan çocukların olduğunu hatırlayarak, bu nitelikte sanal oyunlar görmezden mi gelmeli ? Bir çocuğun eline kalem yerine, 5 tabanca, 7 şarjörü ya da av tüfeğini alıp, okul arkadaşlarını gözünün kırpmadan öldürme sebebine mercek tutan, çözüm sunan ciddi araştırmalar yapılmalı. Yüreğimde büyük acı oluşturan bu nitelikte olayların birkaç gün sonra unutulmaması sözüyle daha fazla haykırmak, evde, okulda farkındalık oluşturan eğitimler verilmesi için çabalamak gerekiyor.
. “Ben kazandım”
Peki şiddet içerikli sanal oyunlar şiddet eğilimin tetikliyor mu. Bu soruya Stephen Bar’ın ‘Computer Violence: Arey Your Kids at Risk’ adlı makalesine atıfta bulunarak şu bölümüne dikkat çekmek istiyorum: “12 yaşında bir çocuk “silahsız bir düşmanı köşeye sıkıştırdı ve silahını başına dayadı. ‘Hiçbir yere kaçamazsın!’ dedi. ‘İşin bitti!’ Çocuk düğmeye bastı ve karakterin yüzüne ateş etti. Karakter savrulup düşerken laboratuvar önlüğüne kanlar sıçradı. Çocuk kahkahalarla ‘Ben kazandım!’ dedi.” Bar, “Computer Violence: Are Your Kids at Risk?” (Bilgisayarda Şiddet: Çocuklarınız Tehlikede mi?) konulu makalesinde, bir bilgisayar oyunu sahnesini böyle anlatıyor. Öldürdüğünü idrak etmeyen yalnızca kazandığı yanılsamasına düşen ‘ben kazandım’ diye çığlık atan çocuklar. Dijital çağı yaşıyor ve ‘Dünya sahnesi artık değişiyor’ ise şu soruya, yanıt bulmak durumundayız.
‘Dijital şiddet içerikli oyunlar şiddet eğilimini artırıyor mu’ Sanal oyunlar şiddeti tetikliyor mu.
Tokyo Üniversitesi’nden Rhytia Kawashima, araştırmasına göre; şiddet içerikli segmenleri olan oyunlarının beynin alt kısmında bulunan işlevleri arasında eylemlerin ”ahlak kurallara göre denetlenmesi görevini yapan frontal lob “aktivitesinin azaldığı öne sürülüyor.
"Bilimsel araştırmalar eksik mi açıklanıyor"
Amerikan Psikoloji Derneği (APA)’nın çalışmalarına göre ise şu vurgu yapılıyor: ““Şiddet içerikli bir oyunu oyanyana bireyi agresif yapabilir. Ama kişiyi oyundaki gibi hırsızlık yapan çete üyesi yapar mı. Bun konuda net bir sonuca varamadık”
“Net yanıt yok”
Farklı disiplinlerle yapılan çalışmalarda özetle şu vurgu yapılıyor: “Oyunlar ile davranışlar arasında nedensellik ilişkisi var. Ancak tetikleyen etken net değil” Şiddet içerikli oyun çocuklardaki şiddet eğilimi mi arttırıyor ya da Şiddet eğilimli çocuklar mı bu oyunu seçiyor” sorusuna bilimsel olarak kanıtlanmış net yanıtlar verilemeyeceği bilimsel görüşler de mevcut.
Yasaklamak yerine çözüm
Peki çözüm nedir. Altını çizerek vurgulayarak; ‘korkutmadan, yasaklamadan, farkındalık gelişme fırsatı sunularak. Uzmanların da belirttiği gibi ‘yasaklamak' bir çözüm değil. Yasaklamak yerine, ebeveyn, çocuk, okul, eğitimciler ile çok rollü işbirliği yaparak, çocuğa neden evet neden hayır denildiğinin gerekçeleri açıklayarak, farkındalık oluşturarak, hangi nitelikte dizileri, oyunları, ne kadar sürede, ne zaman izleyeceğine ilişkin kesin kurallar belirlenmeli.
