İstanbul 12°C
Ankara 5°C
İzmir 0°C
Uçan Penguenlerden, Maduro’nun Yatak Odasına
Yıllar önceydi. 1 Nisan 2008. Daily Telegraph, BBC’deki bir belgesele atıfla, “Uçan penguenler görüntülendi” başlıklı bir haber yayımladı. 1 Nisan’dı, geleneksel olduğu üzere bir şaka haberiydi. Olay dünyada da Türkiye’de bir fenomene dönüştü. Bir hafta ciddi ciddi basında yer buldu. Sonunda birileri haberin bir “şaka” olduğunu yazınca -biraz da utançtan- sessizce kapatıldı olay. Venezuela Lideri Nicolas Maduro’nun ABD güvenlik güçleri tarafından ülke dışına kaçırıldığı haberinin ardından sosyal medyaya düşen kelepçeli fotoğraflarının yapay zeka eseri olduğunu öğrenince bu olay geldi aklıma. Penguen haberi münferit bir olaydı. Şakaydı. Amacını aşmıştı. En fazla güldük geçtik. Sonra AI ile üretilen kedi videoları, kuzucukların koşuşturması, bebeklerin en tatlı halleri girdi hayatımıza. Çok tatlıydı, mest olduk. Sonra birileri hayalindekileri görüntüye dökmeye başladı, “Oooo” dedik, “Renkler ne güzel”. Ama Maduro’nun kelepçeli fotoğrafının, pimi çekilmiş bir bombadan farkı yoktu. Üstelik yalnızca tek fotoğraf da değildi. Olayın gelişme tahminine göre sosyal medyaya, dolayısıyla basın kuruluşlarına, “Maduro yatak odasından alındı”, “Maduro Delta Force tarafından helikoptere götürülürken”, “Maduro savaş gemisinde”, “Maduro uçakta,” “Maduro havaalanında” fotoğrafları yağmur gibi yağmaya başladı. Şüphe edecek bir şey yoktu. Fotoğraflar zaman çizelgesine uygun, askerler gerçekçi, kelepçe sıkı, Maduro sıkıntılıydı. Tek sorun Maduro’nun kıyafetinin her birinde farklı olmasıydı. Onu da beyin; “Canım olabilir. Kirlenmiştir vs” diye tamamladı. Sonra ABD Başkanı Donald Trump ilk fotoğrafları paylaştı ve yapay zeka fotoğraflarının foyası ortaya çıktı. Amerika Dijital Demokrasi Enstitüsü İcra Direktörü Roberta Braga bile şaşkındı; “Gerçek bir ana ait olması gereken bu kadar çok yapay zeka üretimi görüntüyü ilk kez bu kadar yoğun şekilde gördüm” açıklamasını yaptı. Açıklamasının temelinde yapay zeka görüntü üreticilerinin çoğunun yanıltıcı veya aldatıcı içeriklere karşı kurallarının bulunması ve Nicolas Maduro gibi kamuoyunda tanınmış kişilerin sahte görüntülerini açıkça yasaklaması vardı. Ancak bu kurallara rağmen yapay zeka gerçeği eğmiş, bükmüş ve hatta perdelemişti. Bir çok kişinin dile getirdiği endişe gerçeğe dönüşmüş, ışık hızında ilerleyen teknolojiye ayak uyduran yapay zeka adeta kozasından çıkmıştı. Endişenin kaynağı akla takılan sorulardı. Yapay zeka artık bir serseri kurşun mu? İsteyen istediğini görüntüye döküp, birkaç saat içinde istediği global etkiyi yaratabilir mi? İşte “Kelepçeli Maduro” tam da bu sorunun cevabını net bir şekilde verdi; “Evet”. Şimdi tüm dünya, bu sorunu doğuran olağan şüphelilerin peşinde. Örneğin Colombia Check Genel Yayın Yönetmeni Jean Freddy Gutiérrez, “Çok hızlı yayıldılar, neredeyse sahip olduğum her Facebook ve WhatsApp bağlantısında gördüm” dediği birkaç deepfake görüntüyü araştırınca, yolu Google’ın yapay zeka uygulaması Gemini ile kesişmiş. “İşaretler açıktı” diyor. Çevrim içi bilgilerin güvenilirliğini takip eden News Guard, Maduro’nun kaçırılmasına ilişkin uydurma, üretilmiş içeriklerin yalnızca X’te kısa sürede 14,1 milyondan fazla görüntülenme aldığını bilgisini verdi. Bu rakama Facebook, Instagram gibi platformlar da dahil değildi üstelik. Times da deepfake görüntülerin peşine düşenler arasındaydı. Maduro görüntülerini hangi araçların üretebileceğini bizzat test etti. Gemini ile Open AI ve X’e ait modeller dahil olmak üzere araçların çoğu, istenen görüntüleri hızla oluşturdu. Gemini, ChatGPT ve Grok için verilen, “Kötüye kullanılması mümkün değil” “Önlem aldık” başlıklı tüm güvenceler boşa çıkmıştı. Google, Şirketin kamuoyunda tanınmış kişilerin görüntülerini kategorik olarak yasaklamadığı açıklamasıyla kendini temize çekmeye çalıştı. OpenAI, aracı ChatGPT’nin Maduro’nun görüntülerini oluşturamayacağını açıkladı ancak Times görüntü oluşturunca, “Şirketin kamuoyunda tanınmış kişileri korumaya yönelik önlemler kullandığını, ancak özellikle cinsel deepfake’ler veya şiddet gibi zararları önlemeye odaklandığını” belirterek savundu kendini. X ies AI’ı Grok’la oluşturulan gerçekçi görüntüler üzerine ekibin “güvenlik önlemlerindeki aksaklıkları” tespit ettiğini ve bunları “acilen düzelttiğini” paylaştı. Facebook’un Meta AI sohbet botu ve Flux AI ise güvenlik testini geçti, talep edilen Maduro görüntüsüne ilişkin “Bunu üretemem” yanıtını verdi. Bütün bunlar bir bütün olarak düşünüldüğünde dehşet verici bir tablo çıkıyor ortaya. Olasılıklar sonsuz: Endişe, korku, hezeyan dönemlerinde kitlelerin kötü niyetle yönlendirilmesi, kitlelerin basın özgürlüğünün kısıtlı, güvenilir bilgiye ulaşmanın zor olduğu toplumlarda deepfake görüntülerle “uyutulması”, uydurma pandemi görüntülerle kitleleri korkuya sevk etmek, kişilerin uydurma görüntülerle itibarsızlaştırılması vs. vs. Tek gereken alabildiğine hayal gücü, alabildiğine kötülük. Elbette insanlık her şeyin çaresini bulduğu gibi bunun da çaresini bulacaktır. Yoksa insanlık olarak AI’ın elinde oyuncak olmamız an meselesi…
